Kitap Özeti: Atomik Alışkanlıklar

Bugünkü yazı, haddini Aş Kulübü'nün değerli üyelerinden Özlem Gülay'a ait.


Sevgili Özlem bizi James Clear'ın şahane kitabı Atomik Alışkanlıklar'ı okumaya davet ediyor ve kitabın oldukça geniş bir özetini sunuyor. Kendisine teşekkür ediyorum.


Özlem Hanım'ın diğer yazılarına ise bu linkten ulaşabilirsiniz: https://ozlemgulay.medium.com/


***


Bir 1 Ocak sabahıydı. Klasikleşen o güzel heyecanlarla, yeni yıla dair alınan yepyeni kararları uygulamaya başlamak için belki de en taze andı.

Beni derleyip toparlaması için güzel alışkanlıklar gerekiyordu. Bir de o alışkanlıkları güzelleştirmek.

Randevumun partneri alışkanlıklar & karar verme & sürekliliği ile anlam bulan gelişim konularında uzmanlaşmış bir yazar olan James Clear’ ın kaleminden çıkan ve günümüz itibariyle 4 milyondan fazla satışa ulaşmış ATOMİK ALIŞKANLIKLAR kitabıydı.

Değerli yazar Clear’ in kendi bloğu da takip etmeye değer. Ayrıca bültenlerine de üye olabilirsiniz. 500 binden fazla üyeye ulaşan haftalık bu yayınlar, sizi bu dünyada adeta canlı tutuyor.

Kurduğu habitsacademy.com (Alışkanlıklar Akademisi)’nde sayıları 10bini aşan lidere, koça, yöneticiye eğitimler vermiş bir yazarın yaşadıklarından çıkan bu satırları okumaya başlamadan önce şu gibi önyargılarım vardı:

''Alışkanlık edinmek aslında çok basit değil miydi? Düşün, iste, odaklan, karar ver uygula... gibi vurgular yetmez miydi? Hepsi bilinen metodojilerden ibaretti...''

Ancak bu işin felsefesini, müthiş bir analoji oluşturarak ortaya koyacağını, keyifli bir oyuna bilet almış gibi hissettirerek beni içine alacağını tahmin etmemiştim açıkçası.

''Bazı yaşananların büyüsünden etkilenerek ancak bazı değerler doğmaktadır.'' vurgusu adına yazarımızın hayatına dair şu ayrıntıya da yer vermek gerekiyor;

Lise yıllarında beyzbol oynarken sert bir darbe ile beyzbol sopası yüzüne çarpıyor. Bu travma ile beyninin önemli bir bölümü ciddi derecede hasar alıyor. İyileşme süreci bazı operasyon ve biz dizi tedavi süreçleriyle aylarını alıyor.

Zorlu geçen bu sürecin ardından, sahalara yalnız dönmüyor ve “benim hikayem” girişi ile başlayan, küçük alışkanlıkların şaşırtıcı gücüne inandığı, bir şeyler iyileşecekse bunu yapmanın kendisine düştüğü kanısına vardığı, rutinlere ve farkındalıklara değindiği birçok mesaj içeren bu şahane kitap ile tabir-i caizse ''ben geldim'' diyor.

İşte bu özet isteği, okurken daha en başından beni bolca not almalara yönelten bu başucu eserinin yarattığı karşı konulmaz paylaşma güdüsünden çıkıverdi.

Özet demek ihanet demek değildir diyorum ve bu yazıyı kitabın aslını okumaya bir davet olarak ilan ediyorum.

Hadi başlayalım.

Atomik Alışkanlıklar Kitap Özeti

Atomik: Büyük bir sistemin en küçük parçası & Müthiş bir enerji kaynağı

Alışkanlık: Rutin, düzenli uygulama, otomatik tepki

Belki de en sonda söylenebilecek ama en başı hakeden bir notum var ise o da şudur;

''Her insanın kendine has bir alışkanlık yaratma doğası, kimliği vardır. Sevdiğim bu tarz oyununda, bahsedilen yaratım süreci, bir başkasından bekleyebileceğimiz bir tasarımdan öte kendi içsel zenginliğimizden doğmaktadır. Bu zenginliği keşfetmek için de bir çok anahtar sunan bu eserde, kendimizi bulmamak mümkün değil.''

Omurgayı şu dört unsura bağlıyor Clear,

1. İ.şaret

2. istek

3. Tepki

4. Ödül

Alışkanlık edinme sürecinin aynı sırayla yaşandığı sarmaldaki bu adımlardan doğan dört davranış değişikliği yasası olarak;

GÖRÜNÜR KILIN / CAZİP KILIN / KOLAYLAŞTIRIN / TATMİN EDİCİ KILIN aksiyonlarını akıcı bir şekilde zihinde yaşatıyor.

Düşüncelerimizi, davranışlarımızı ve duygularımızı harmanlayan bu modelde, ilk iki yasa problem safhası, son iki yasa ise çözüm safhası olarak ele alınıyor.

İşaret ve İstek

Problem safhası çatısında yer alırken aslında tetikleyicilerin ta kendisi oluyorlar; Nasıl mı? Mesela; Tv izlemek istemeyiz, asıl istediğimiz eğlenmektir. Getireceği durum değişikliğidir asıl isteğimiz, eylemin kendisi değil. İşaretleri isteğe dönüştüren duygularımızdır.

İki adımın ardından işte onların önünü açan yazarımızın çözüm safhasının iki unsuru da;

Tepki ve Ödül

Gerçekleştirdiğimiz alışkanlık her ne ise o tepkinin oluşumu, bizim ne kadar motive olduğumuza bağlıdır ve aslında becerimizle de paralel seyreden bir hâldir. Örneğin; potaya smaç basmak istiyoruz ama yeterince yükseğe sıçrayamıyorsak, şansımızın pek olmadığı gibi.

Sarmalın son aşamasının cazibesine yakından bakalım, yazarımızın değerli sunuşu ile;

Ödül, her alışkanlığın nihai amacıdır. Tüm aşamaların.

İşaret, ödülü farketmektir

İstek, ödüle arzu duymaktır.

Tepki, ödülü ele geçirmekle ilgilidir.